Ana Sayfa | EKONOMİ

Zarar 30 Milyar Lirayı Aştı


İstanbul Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası'nın (İSMMMO) "Kayıt Dışı İstihdam ve Sosyal Güvenlik Sistemi" raporuna göre, 30 milyar liranın üzerine çıkan kayıt dışı ekonominin sosyal emniyet sistemine verdiği zararlar kaygı verici boyutlara ulaştı.

Raporda bulunan verilere göre, en yüksek kayıt dışı çalışma % 82 ile tarım, ormancılık, avcılık sektörleri başı çekerken, % 27'lik oranı ile sıhhat sektörü de öne çıktı. İSMMMO Başkanı Dr. Yahya Arıkan, resmi istatistik kurumu verilerine göre her 3 kişiden birinin kayıt dışı çalıştığına ilgi topladı .

İSMMMO'nun, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı verileri üzerinden hazırlamış olduğu "Kayıt Dışı İstihdam ve Sosyal Güvenlik Sistemi" raporuna göre, her bir kayıt dışı çalışan asgari ücret seviyesinde bir gelire sahip olsa bile; 354 lira SGK ( amele ve işveren payı) prim kaybına, 36.05 lira İşsizlik Fonu prim kaybına, 63.08 lira Gelir Vergisi kaybına uğruyor.

Kayıt dışının sadece ücretliler boyutu ile kamuya maliyeti senelik olarak SGK 4A (eski SSK) primi olarak 22 milyar 122 milyon lira. SGK 4B (eski BAĞ-KUR) primi olarak kaybı, sadece kendi hesabına çalışanlar dikkate alınsa bile en az 8 milyar 987 milyon lira. Toplamda kayıt dışının sadece sosyal emniyet sistemine maliyeti 30 milyar lirayı aşıyor. Buna göre SGK'nın senelik prim kaybı toplamda 30 milyar liranın üzerinde. Sosyal Güvenlik aleni finansmanı için bütçeden aktarılması planlanan tutar 2014 senesi için 21 milyar lira seviyesindeydi.

Sektörlerde kayıplar

Rapora göre, kayıt dışı çalışanlarının en az olduğu sektörler; % 3 ile eğitim, finans ve halk yönetimi sektörleri. Buna karşılık en yüksek kayıt dışılık oranı ise % 82 ile tarım, ormancılık ve avcılık sektöründe. Enerji, inşaat ve turizm gibi çok kritik sektörlerde yaklaşık olarak olarak her üç kişiden biri kayıt dışı çalışıyor. Sağlık sektöründe % 27'lik kayıt dışı çalışan oranı önem arz ediyor . Türkiye'de ücretli, maaşlı ya da yevmiyeli çalışanların % 18'i kayıt dışı olarak çalışıyor. İşverenler için ise bu oran % 14 olurken, kendi hesabına çalışanlarda bu oran % 60 seviyelerinde seyrediyor.

Aile işinde çalışanlar

Aile işlerinde bedava çalışan işçilerin oranı ise % 90. Ekonomideki kayıtlı çalışanların % 74'ü tam zamanlı çalışırken, 50 saat ve üzerinde çalışan kayıt dışı ve iş başında olanların oranı % 34. İşletmenin büyüklüğü, çalışılan işin niteliği, çalışma süreleri, cinsiyet gibi faktörler, sektörlerde kayıt dışı açısından belirleyici bir konumda bulunuyor . Bu değişkenler kayıt dışı ile mücadelede hangi araçlarla ve hangi alanlarda mücadele etmek gerektiği hususunda da önemli ipuçları sunuyor. Bu çerçevede işletme büyüklüğü çok kritik konulardan biri konumundadır.

Küçük işletmelerde kayıt dışı daha yaygın

Rapora göre, 10 şahıs ve daha az işletme büyüklüğüne sahip firmalarda kayıt dışının daha yaygın. Bahsi geçen işletmelerde kayıt dışılık oranı % 54.2'ye ulaşırken, 11-19 şahıs çalıştıran işletmelerde çalışanların % 82.8'inin bir sosyal emniyet kurumuna kayıtlı. 50 ve üzerinde amele çalıştıran işyerlerinde ise kayıtlı olmayanların oranı nihayet derece düşük. Kayıt dışı istihdam bu işletmelerde % 3 seviyesinde kalıyor. Bu vaziyet kayıt dışı ile mücadelede bilhassa küçük işletmelere odaklanan bir politikanın üretilmesini mecbur kılıyor.

Kısa süreli işlerde kayıt dışı daha yaygın

Raporda, kayıt dışılığın kısa süreli işlerde daha yaygın olduğu ifade edildi. Geçici faaliyetler açısından kayıtlı olmayan istihdamın oranı olağanüstü boyutlar. Haftada 1-16 saat arasında çalışanlar için oran % 83'e ulaşıyor. Yine haftada 17-35 saat çalışanların arasında kayıtlı olmayan çalışanların oranı % 61.5 ile kayıtlı olanlardan çok . Kayıt dışı çalışmanın en az olduğu kesim haftalık çalışma zamanı 40 saat olanlar. Bu kesimde kayıtlı olmayan çalışanların oranı % 10 ile en düşük seviyesinde. 60 saat ve üzerinde çalışanlar için de kayıt dışılık önemli bir arıza olarak görülüyor. Haftalık 60 saat ve üzeri çalışan her üç kişiden biri kayıtlı değil.

"Her 3 kişiden biri kayıt dışı çalışıyor"

Raporu değerlendiren, İSMMMO Genel Başkanı Dr. Yahya Arıkan, Türkiye'nin ve halk maliyesinin en önemli sorunlarından birinin kayıt dışı iktisat olduğuna ilgi topladı . Kayıt dışının ekonominin sosyal emniyet sistemini olumsuz bir biçimde etki ettiğine işaret eden Arıkan, kayıt dışı ile mücadelenin araçlarının doğru tanımlanması gerekmekde olduğunu belirtti . Arıkan sözlerini şu şekilde devam ettirdi :

"Türkiye ekonomisinin resmi olarak % 26'sının kayıt dışı olduğu ifade ediliyor, resmi istatistik kurumunun verilerine göre her 3 kişiden biri kayıt dışı çalışıyor. Bunun beraberinde hiç bir sosyal emniyet kurumuna kayıtlı olan ancak ücretinin bir kısmı, yapmış olduğu işin bir kısmı kayıt dışı olan ciddi bir kesim var. Artık kayıt dışı ile mücadelede teknolojinin daha aktif bir biçimde kullanılması gerek . Bütün sektörler için ayrı çalışan denetim-teftiş birimleri oluşturulmalıdır. Bu kaybın bedelini hepimiz ödüyoruz."


KYK burs ve kredi ücreti belli oldu, ödemeler ne zaman başlayacak

Merakla beklenen KYK burs ve kredi ücretleri Ocak ayından itibaren verilmeye başlanacak. Detaylar haberimizde...

Dolar tarihi rekorun bile üzerinde, dolar fiyatlarında son durum

Haftanın son gününe kadar sürekli yükselişte olan dolar bugün sabah saatlerinde 3,50 lirayı görmüştü. Ancak şu saatlerde dolar 3,4970 liradan işlem görüyor.

Altın bugün sınırı zorluyor, altın fiyatlarında son durum

Haftanın son gününe kadar düşüşle devam eden altın fiyatları bugün dolarında yükselmesiyle birlikte 132 lirayı gördü.