Ana Sayfa | GÜNDEMDEKİLER

Türk Amerikan İlişkilerinin Siyasi Dinamikleri ve Türkiye’nin İç ve Dış Politikasındaki Kritik Gelişmeler

research turkey

Türkiye Politika ve Araştırma Merkezi (Research Turkey), Türkiye ABD İş Konseyi (DEİK/TAİK) Başkanı Kamil Ekim Alptekin ile Türk-Amerikan ilişiklerindeki son durum ve Türkiye’nin iç ve dış politikasındaki kritik gelişmeler üzerine uzun bir röportaj gerçekleştirdi

Türkiye Politika ve Araştırma Merkezi (Research Turkey), Türkiye ABD İş Konseyi (DEİK/TAİK) Başkanı Kamil Ekim Alptekin ile Türk-Amerikan ilişiklerindeki son durum ve Türkiye’nin iç ve dış politikasındaki kritik gelişmeler üzerine uzun bir röportaj gerçekleştirdi:

Ekim Alptekin kendisini Translatik ticaretinin ve uzun bir geçmişe sahip olan Türk-Amerikan işbirliğinin ticari ve siyasi ayaklarının geliştirilmesi ve desteklenmesine adamış genç ve başarılı bir iş adamı.  1977 Ankara doğumlu olan Alptekin; Türkçe, İngilizce, Flemenkçe, Fransızca ve Almanca bilmektedir. 2001 yılında Utrecht Üniversitesi’nde hukuk ve ekonomi öğrenimini tamamlamıştır. Daha sonra ABD’ye taşınan Ekim Alptekin, Temsilciler Meclisi’nde Uluslararası İlişkiler Komitesi (HFAC) ve farklı uluslararası kurumlarda görev yapmıştır. Diplomasi alanında önemli temsil görevleri üstlenen Alptekin, Türkiye adına hem Arnavutluk Fahri Konsolosu hem de Birleşik Devlet Nevruz Komisyonu Yönetim Kurulu Üyesi olarak görev yapmaktadır. Ekim Alptekin aynı zamanda Avrupa Dış İlişkiler Konseyi (ECFR) ve Türkiye Sanayicileri ve İş Adamları Derneği (TÜSİAD) üyesidir.

 

Ticari alanda da önemli faaliyetleri olan Ekim Alptekin, Albuquerque, New Mexico merkezli hafif jet ve jet motoru üreten Eclipse Havacılık (Eclipse Aerospace Inc.) şirketinin kurucusu ve büyük ortaklarındandır. 2008’de yeniden yapılandırılan ABD’li Eclipse Aerospace Inc. şirketini satın almak için Türkiye’de kurduğu EA Havacılık A.Ş. Amerika’da ilk uçak sanayi yatırımı yapan şirket olma ünvanını taşımaktadır.  Ek olarak, Ekim Alptekin, EA Gayrimenkul Geliştirme İnşaat Yatırım A. Ş., One Colony A.Ş. ve ATH Savunma ve Güvenlik Çözümleri gibi şirketleri ile emlak, inşaat, savunma, güvenlik, eğlence ve turizm endüstrilerinde de ticari olarak aktiftir. Alptekin, kurucusu ve ortağı olduğu pek çok şirketini EA Group adı altında toplamıştır ve EA Group’un Yönetim Kurulu Başkanlığı’nı yürütmektedir.

 

2012-2014 yılları arasında Türk Amerikan İşadamları Derneği’nin (TABA/AmCham) de Genel Başkanlığını yürüten Alptekin, 2012 yılında Türk Amerikan Cemiyeti tarafından Genç Toplum Lideri seçilmiştir. EA Havacılık olarak kurucu ve ortak olduğu Eclipse Havacılık girişimi ile 2011 yılında Türk Amerikan Konseyi Ticari Liderlik Ödülü’nü kazanmıştır. Kartal Kule ve Beykonak Evleri projeleriyle İstanbul gayrimenkul sektörüne giriş yapan Alptekin’in şirketi EA İnşaat,  “Kartal Kule” projesi ile “International Property Awards” tarafından “Avrupa’nın En İyi Mimari Projesi Ödülü”ne layık görülmüştür.

 

Ekim 2015’te Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) altında faaliyet gösteren Türkiye-ABD İş Konseyi (TAİK) Yürütme Kurulu Başkanı olan Ekim Alptekin halen bu görevi sürdürmektedir. Ekim Alptekin ile Türkiye’nin güncel iç ve dış politika gelişmeleri ve dinamikleri üzerine uzun bir röportaj gerçekleştirdik. Röportajımızı üç bölüm olarak yayınlayacağız. Röportajımızın bu ilk bölümünde; Türkiye ve ABD’nin siyasi ilişkileri, ABD-Türkiye arasındaki kriz iddiaları, Amerikan sisteminin detayları ve ABD siyasetinde etkili olmanın yolları, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ABD ziyaretinin perde arkası, Gülen cemaatinin (paralel yapının) ABD ile ilişkisi ve ABD’deki faaliyetleri, Türk dış politikasındaki güncel gelişmeler, Türkiye-Rusya krizi, Türkiye’deki laiklik, anayasa ve başkanlık sistemi tartışmaları, milletvekili dokunulmazlıklarının kaldırılması ve İngiltere’nin AB üyeliğinden çıkış referandumu üzerine konuştuk. Röportajımızın birinci kısmının geniş özetini ve ilke olarak sansürsüz olarak aktardığımız tam metnini aşağıda okuyucularımıza sunuyoruz.

 

Röportajın Özeti: Birinci Kısım

 

“Türk-Amerikan ilişkilerinin temelleri sağlam atılmıştır. Türkiye ve Amerika nihai siyasi amaçlar konusunda hemfikirdir. Bugün de hedeflerimiz aynı, ancak o hedeflere nasıl ulaşacağımız konusunda görüş farklılıklarımız oluyor”

 

“Türk-Amerikan ilişkilerinde PYD meselesi kaynaklı bir kriz görmüyorum. Ama görüş farklılığı var. Amerika’nın PYD ile ilişkisinin stratejik olduğunu düşünmek hatadır. Bu hatayı hem Türkiye hem PYD yapıyor”

 

“ABD-PYD ilişkisi dönemsel bir ihtiyaca hitap eden kısa dönemli taktiksel bir işbirliğidir. Amerika sadece PYD’yi kendi amaçları doğrultusunda kullanıyor”

 

“Amerikan sistemi yukardan aşağı bir sistem değil. O nedenle lobi yaparken hem uzman akademisyenler ve düşünce kuruluşları hem de devlet bürokrasisi içindeki uzmanlarla iletişime geçip gerçekleri aşağıdan yukarı anlatmamız lazım”

 

“Türkiye’nin ABD ile ters düşer görünen her hamlesini ‘eksen kayması’ gibi değerlendirmek doğru değildir. 1991’de çift kutuplu dünya sona erdikten sonra Türkiye’nin kendi sosyolojik gelişmesi gereği çerçevesinde artık Amerika’dan her alanda daha bağımsız hareket etmeye çalışması normaldir”

 

“Türkiye’de Amerikan sistemini halen çok doğru okuyamıyoruz. Amerika ile ilişkilerimizi sadece Beyaz Saray üzerinden yürütemeyiz. Örneğin ABD Kongresi’nin önemini son dönemde keşfettik”

 

“Amerika sisteminde silah satışı yetkisi tamamen Kongre’dedir. Amerika’dan silah satın almak istiyorsanız bunu sadece Başkan ile konuşup onun olumlu ya da olumsuz kararı gibi göremezsiniz”

 

“Amerikan politik sisteminde Kongre’ye bağış yapmak lobiciliğin temellerinden birisidir. Sistemi doğru okumalıyız”

 

“Türkiye’nin dışardaki imaj kaybı ile ilgili bir algı sorunu olduğu gerçek, bunu inkâr edemeyiz. Bizim hatalarımız da var. Ama Türkiye artık siyaseti halklar arasındaki, buna iş adamları da dâhil, ilişkilerden ayırabilen bir ülke. Bu bölgede baktığınızda böyle bir alışkanlık yok, bu bölgede bu olgunluğa erişmiş belki tek demokrasi Türkiye”

 

“Türkiye’de laikliği tartışmaya açmayı çok yanlış buluyorum. Türkiye’yi dünyada en özel kılan, Türkiye’nin stratejik önemini anlatan tek bir şey söyleyin derseniz, size halkının çoğunluğunun müslüman ama devletin laikliğe bağlı olmasıdır derim”

 

“Türkiye’nin Batı’nın, Amerika’nın gözünde, stratejik olarak şöyle bir eksikliği vardı: Müslüman dünyasında inandırıcılığımız yoktu. Bu, Sayın Erdoğan ve AK Parti gelişi ile aşıldı, Türkiye’nin stratejik önemi ve değeri arttı”

 

“Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ABD ziyaretinin ekonomi ayağını Türkiye-ABD İş Konseyi (DEİK/TAİK) ve Başbakanlık Yatırım Ajansı (İSPAT) ile birlikte organize ettik. Programla ilgili Cumhurbaşkanlığı Ekonomi İzleme ve Koordinasyon Daire Başkanlığı da koordinasyonu üstlendi”

 

“Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ABD ziyareti oldukça başarılı geçmiştir. Nükleer Zirvesi’ne katılmak üzere teşrif etseler de Cumhurbaşkanımız hem siyasi temsilciler hem iş dünyasından temsilcilerle önemli görüşmeler gerçekleştirdi”

 

“Nükleer Zirvesi nedeniyle 50’yi aşkın devlet başkanı Washington’daydı. Hepsi bazı CEO’larla görüşme ayarlamaya çalıştı, ama hiçbirisi Cumhurbaşkanımız gibi 22 tane üst düzeyde CEO ile görüşmeyi başaramadı”

 

“Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Brookings Institute’deki konuşmanın iptal edilmesi gibi bir durum olmadı. Cumhurbaşkanı son derece pozitif etkileri olan bir konuşma yaptı. Orada bir kriz olduğu iddiası oraya girişte yaşanan sorunla ilgiliydi. Oradaki kargaşayı yaratan, provoke eden oraya görevli gelen ve gazeteci olduğunu söyleyen Emre Uslu denen şahıstı”

 

“Emre Uslu’ya çok basit bir gazeteci olarak bakmak doğru olmaz. Adam Türkiye’de yüzlerce insanın içeride çürümesine hatta ölmesine yol açan bir krizin başrol oyuncularından biri. Paralel yapının tetikçilerinden olan bu şahsın çıkarabildiği kargaşa sayesinde iki yeri morarıyor, bunu gülerek sosyal medyada yayınlıyor”

 

“Cumhurbaşkanlığı korumalarının orada kişilere müdahalesi doğru değil. Bunu yaparak oyuna geliyoruz, hata ediyoruz. Orada Emre Uslu gibi provokatörleri Amerikan Gizli Servisi’ne bildirip çıkartmamız gerekirdi. Amerikan polisiyle muhatap olsun. Aynı şekilde tam şehit haberleri geldiği saatlerde orda PKK’lı provokatörler de vardı. Burada akılcı hareket edip bu provokatörlerin yaptığımız olumlu şeyleri gölgelemesine izin vermemeliyiz”

 

“Paralel yapının Amerika’da belli bir tecrübesi var ama bu Amerika’nın onları koruduğu anlamına gelmez. Paralel yapı ile ABD arasında stratejik bir devlet politikası düzeyinde ilişki olmaz. Ancak günün ihtiyaçlarına dayalı bireysel ilişkiler olabilir”

 

“Paralel yapının CIA ile hiç ilişkisi yok demek doğru olmaz. Senin dünyada 1200 tane okulun varsa, bir CIA ajanının çok rahat giremeyeceği bölgelerde bile altyapın varsa, CIA bunu tabii ki kullanmak isteyebilir. Ama ben CIA bunları koruyor gibi söylemlere asla inanmıyorum”

 

“ABD ile İran’ın son yaptığı antlaşma Türk-Amerika ilişkilerini çok fazla değiştirmeyecektir. İran ile de geçici olarak bir takım işler yürütülüyor. ABD-İran ilişkilerinin, Türkiye-ABD ilişkileri gibi stratejik boyuta varması için çok uzun süre gerekiyor”

 

“İran’a uygulanan ambargonun sonuçlanması bence iyi bir şeydir. Bu Türkiye’yi de olumlu etkiler, bölgedeki ticareti geliştirir”

 

“İsrail ile ilişkilerin yeniden gelişmesine son derece olumlu bakıyorum. Bölgeyle barışık olmamız gerektiğini düşünüyorum”

 

“Mısır’daki askeri darbe yanlıştı. Dünyanın büyük güçlerinin bu gerçeği bu kadar çabuk kabul etmeleri uygunsuzdu. Türkiye’nin buradaki prensipli duruşu doğru bir duruştur. Ancak çıkarlarımız için Mısır ile ilişkilerimiz sadece taktiksel olarak yumuşatılabilir”

 

“Uçak düşürülmesi krizinde Rusya’nın çok önemli bir sorumluluğu var. Rusya biz hemfikir olmasak da Suriye’de uçak bulunduruyor olabilir ama bizim sınırlarımızı ihlal edemezler”

 

“Ben şahsen biliyorum, Cumhurbaşkanı Erdoğan uçak düşürme hadisesinden iki hafta önce Antalya’daki zirvede Putin’i bu sınır ihlalleri konusunda uyarmıştı. Hatta farklı frekanstan konuşuyorsanız farklı frekanstan uyaralım denerek frekans anlaşması da yapılmıştı. O frekanstan uyarılara da cevap verilmemesi nedeniyle uçak düşürüldü. Hatta o nedenle Rus uçağı değil mi diye düşünülmüştür”

 

“ABD’de birçok kişi NATO’nun Rusya’ya verdiği tepkinin eksik kaldığını düşünüyor. Eski Beyaz Saray olsaydı, Beyaz Saray’dan çok daha ciddi tepki gelebilirdi Rusya’ya. Net bir şekilde, ‘Türkiye müttefikimizdir, onun yanındayız, doğru olanı yapmıştır, Rusya asla böyle bir şeyi bir daha yapmasın, ayağını denk alsın’ denirdi”

 

“Bence Türkiye’nin en büyük ihtiyacı yeni bir anayasadır. Ve en büyük hatamız da bunu bugüne kadar yapmamış olmamızdır. Ama anayasa tartışmaları siyasete kurban edilmemeli, toplumsal uzlaşma ve toplumsal huzuru koruyarak bunu yapmalıyız”

 

“Anayasa konusunun başkanlık sistemi tartışmasına kilitlenmemesi gerekiyor.  Tartışmasının sadece bu boyutta gidiyor olması kaygı verici. Başkanlık sistemi isteniyorsa bunun içine denge kontrol mekanizmaları koymak lazım, bu her açıdan ciddiyetle ele alınması gereken bir husustur”

 

“Türkiye’de parlamenter sistemin de ne kadar doğru uygulandığı şüphelidir. Bence Türkiye’deki Meclisimiz çok güçlü bir Meclis değil. Bugün ki siyasi sistemde sözde bir güçler ayrılığı olabilir ama özde zaten yok. Bu anlamda kesinlikle mevcut sistemi tartışmamız lazım”

 

“Türkiye başkanlık sistemi istiyorsa ABD’yi örnek alabilir. Her şeyi sıfırdan icat etmenin hiçbir mantığı yok”

 

“Türkiye’de asıl Meclis’i özgürleştirmek lazım. Anayasa, Türkiye’de Meclis’e iktidarı kontrol etme yetkisi vermiş ama bunun altyapısını, bunun gerçek anlamda imkânını sağlamamış. Milletvekillerimizi güçlendirmemiz lazım”

 

“Hiçbir medeni ülkede, o ülkenin milletvekili olan birisi, o ülkede terör saldırısı gerçekleştirmiş, o ülkenin vatandaşlarını öldürmüş, örneğin bir intihar saldırısı gerçekleştirmiş bir teröristin cenazesine gidemez. Giderse de o Meclis’e bir daha giremez”

 

“HDP’lilerin de haklı olduğu konular elbette var, ama Türkiye’nin özgürlükçü partisi olarak seçilip de ondan sonra da ‘biz sırtımızı PKK’ya dayıyoruz’ diyerek kendine oy verenleri yok saymak, teröre açıkça destek vermek kabul edilebilir şeyler değil. Teröre destek vermek akıl alır şey değildir, Türkiye’de hala bunu yok sayıp mazeretler üretmeye çalışanlar var”

 

“İngiltere’nin AB’den çıkması doğru olmaz. Ayrıcalıklı pozisyonunu koruyarak üyeliğini sürdürmelidir”


Röportajın tamamı için:


Research Turkey (Temmuz, 2016), “Ekim Alptekin Röportajı: “Türk-Amerikan İlişkilerinin Siyasi Dinamikleri ve Türkiye’nin İç ve Dış Politikasındaki Kritik Gelişmeler””, Cilt V, Sayı 7, s.21 – 41, Türkiye Politika ve Araştırma Merkezi (Research Turkey), Londra: Research Turkey (http://researchturkey.org/?p=12456&lang=tr)

 

Son Notlar

 

[1] Röportajın yapıldığı sırada henüz Brexit referandumu gerçekleşmemişti. 23 Haziran 2016 tarihinde gerçekleştirilen referandumda Britanya seçmeninin %51.9’u Avrupa Birliği’nden çıkma, %48.11’i ise Birlik’te kalma yönünde oy verdi.



 


Terör saldırısının ağır bilançosu 29 şehit 166 yaralı

Beşiktaş'ta Vodafone Arena Stadı yakınlarında gerçekleşen iki ayrı patlamayla ilgili İçişleri Bakanı Süleyman Soylu açıklama yaptı.

Beşiktaş yaşanan terör saldırısı nedeniyle 1 günlük milli yas ilan edildi

İstanbul'da Beşiktaş-Bursaspor maçı sonrasında yaşanan 2 ayrı terör saldırısından dolayı 1 günlük milli yas ilan edildi.

Patlamayla ilgili 5 cumhuriyet savcısı ve terörden sorumlu başsavcı vekili görevlendirildi

Beşiktaş Vodefone Arena stadı önünde çevik kuvvet polislerini hedef alan patlamayla ilgili terörden sorumlu başsavcı vekili İsmail Uçar ile 5 cumhuriyet savcısı görevlendirildi