Ana Sayfa | KÜLTÜR-SANAT

Köroğlu Tüm Dünyada Superman Oldu

Annaguli Nurmemmet

'Köroğlu' destanı 'İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi'ne alındı

"Köroğlu" destanı artık dünya kültür mirasının büyük bir parçası oldu. Bu abide dev eserle ilgili Türkmenistan devletinin sunduğu dosya UNESCO'nun Namibya'da yapılan 10.Hükümetler arası Toplantısında kabul edildi. "Köroğlu" destanı 'İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi'ne alındı. Türkmenistan İngiltere Dostluk Derneği Başkanı, Londra Türk Dünyası Forumu Onursal Başkanı, eski diplomat, yazar, "Köroğlu" uzmanı Annaguli Nurmemmet'ten destanla ilğili bazı bilgileri aktarmasını rica ettik. O, "Köroğlu" destanının, esas menşeinin Türkmenistan olarak geçmekle beraber, hemen hemen tüm Türki halkların folklorunda olduğunu anlattı. Aynı zamanda, destanın bazı kolları Araplara, Farslara, Gürcülere ve Ermenilere kadar uzanmıştır. 

 

Türkmen "Köroğlu" destanının en eski ve en zengin varyantını Türkmen ve Türk dillerinde 8 cilt halinde ilk defa 1996'da Ankara'da yayımlayan yazar Annaguli Nurmemmet ve Ankaralı yayıncılar Namık Kemal Zeybek, Himmet Kayhan zamanında Türkmenistan devletinin en büyük edebiyat ödülü olan Mahtumkulu Uluslararası ödülünü kazanmıştır. Bu dev eser içeriğinde 30 destanı barındırmakta ve "Köroğlu" araştırmacıları için en sağlam, itibarlı bir kaynaktır.  Destan, şu ana kadar olan bilgilere göre, 150 sayfalık bir kitap olarak ilk defa Polanyalı yazar Aleksandr Chodzko tarafından 1842'de Londra'da yayımlamıştır.

 

"Köroğlu" destanının varyantlarının arasındaki önemli fark, olayların geçtiği yerler ve tarihleri ile ilğilidir. "Köroğlu" Türkmen varyantında, olaylar 5.yüzyıla, özellikle Oğuzlarla Sasanilerin arasındaki savaşlara kadar uzanır. Bu destan, eser olarak, olduğu yerde durmamakta ve devamlı yaratıcılıklı hareket halindedir. Ozanlar olayları yerine, yurduna göre mutlaka değiştirirler. Onun en büyük örneğini Bolu Köroğlu'sunda görmek mümkündür. Bu eserde olaylar 16.yüzyıla aittir ve Bolu'daki isyanlarla bağlantılıdır. Çünkü insanlar, özellikle mazlum insanlar her zaman sosyal adalatsızlıklara karşı çıkış yolu, bir kurtarıcı aramışlardır. Varyantların tümünde kahramanımız bir kurtarıcıdır. Ilk önce Köroğlu, yüzyıllardan beri halklarımızın arasında, eğer Batılı bir anlayışla ifade etmek gerekiyorsa, bir 'Superman' görevini üstlenmiştir. Şimdi ise, o dünyada bir kültür 'Superman' oldu. Onun ismi çeşitli varyantlarda değişikliğe maruz kalmış görünse de, mecazı anlamda, aynı manadadır, örneğin, Türkiye'de Körün oğlu, Azerbaycan'da Kerin (sağırın) oğlu ise, Türkmenlerde Gör oğludur, yani mezarın oğludur. Türkmenlerde, kahramanımız mağara tipi mezarda dünyaya gelir ve karanlıktan aydınlığa çıkış arar. Tüm öbür varyantlarda, Köroğlu'nun ikinci bir ismi 'aydınlıkla' bağlıdır, örneğin Türkiye'de Ruşan, Azerbaycan'da Ruşen, Kazaklarda Rauşan, Türkmenlerde Rövşen'dir.  

 

Destanların esas kaynağı ozanlardır. Onlar düğünlerde bazen bir aya kadar ara vermeden "Köroğlu'nu" söylemişlerdir. "Köroğlu", dil ve türküler açısından oldukça zengin halk mirasıdır.  Çağımızda Türkmenistan'da düğünlerde destan anlatma geleneği devam etmekte, bu abide eser hala insanlara sevgi, hoşgörü, vatançılık ve kahramanlık duygularını yaşatmaktadır. Tüm Türk dünyasında, "Köroğlu'nun" ismi tutulunca, herkesin gururla söyleyeceği çok şeyler vardır. 

 

Türkiye'de Köroğlu denildiğinde, ilk sırada Bolu akla gelir. Oradaki Çamlıbel hatırlanır. Türkmenistan'da ise, onun yurduna Çandıbil derler. Bolu, Köroğlu Dağları, muhteşem yaylaları, gölleri destanda anlatıldığı gibi çok güzel, tam Köroğlu'na yakışacak bir memlekettir. Üstelik Türkiye Köroğlusu Köroğluların en gencidir. Türkmenistan Köroğlusu ile aralarında bin yüz yıla yakın yaş farkı bulunmaktadır. Kılıç tutuşu, at binişi, türküleri, kahrımanlıkları aynıdır. Biz ilk defa bundan yiğrimi sene önce 8 Ciltlik "Köroğlu'nu" yayımladığımız zaman, kitabın ilk tanıtımını Bolu'da Köroğlu dağlarında yaylada geniş kitle önünde yapmıştık diye, yazar Nurmemmet destan hakkında bazı değerli bilgiler verdi ve sohbetini şöyle toparladı; Şu an da Bolulular, tıpkı Türkmenistan'daki kardeşleri gibi ortak destanları "Köroğlu" hakkında birçok hizmet sergilemeyi düşünüyorlar. "Köroğlu'nun" dünya kültür mirasının büyük bir parçası olması, tüm Türk Dünyasının sevinci ve gururudur.

 

 

Annaguli Nurmemmet

 


'İçerde' dizisinde yürek dağlayan o sahne

Show TV'nin reyting rekortmeni İçerde dizisinde Mert bu hafta her şeyi öğreniyor.

Bal mumu heykel müzesinde o sanatçının heykeli yok

İstanbul'da açılan bal mumu heykel müzesinde her alandan pek çok ünlü ismin heykeli bulunuyor. Tarkan'la görüşmüş olmalarına rağmen müzede heykelinin olmaması dikkatlerden kaçmadı.

Sinemaseverlere müjde, bu hafta 8 film vizyona giriyor

Sinema salonlarında bu hafta 5'i yerli olmak üzere 8 film izleyicilerle buluşacak